Rak sutka to jedno z najczęstszych nowotworów dotykających psy, szczególnie samice. Choroba ta, znana również jako nowotwór gruczołu mlekowego lub listwy mlecznej, wymaga szybkiej diagnozy i odpowiedniego leczenia. W tym artykule omówimy najważniejsze aspekty związane z rakiem sutka u psów – od pierwszych objawów, przez diagnostykę, aż po metody leczenia i rokowania. Wiedza ta może pomóc właścicielom psów w szybkim rozpoznaniu problemu i podjęciu właściwych kroków, które mogą uratować życie ich pupila.
Czym jest rak sutka u psów?
Rak sutka (nowotwór gruczołu mlekowego) to złośliwy guz rozwijający się w tkance gruczołowej listwy mlecznej psa. Psy posiadają zwykle 5 par gruczołów mlekowych ułożonych wzdłuż brzucha, od klatki piersiowej do okolic pachwinowych. Każdy z tych gruczołów może stać się miejscem rozwoju nowotworu, choć najczęściej zmiany pojawiają się w dwóch ostatnich parach (najbliżej tylnych łap).
Rak sutka stanowi około 50% wszystkich nowotworów diagnozowanych u suk, co czyni go najczęstszym nowotworem u niewysterylizowanych samic psów.
Choroba ta dotyka przede wszystkim starsze samice, najczęściej powyżej 8. roku życia. Ryzyko zachorowania jest znacznie wyższe u suk niewysterylizowanych lub tych, które przeszły zabieg sterylizacji po pierwszej cieczce. Warto podkreślić, że u samców rak sutka występuje niezwykle rzadko, stanowiąc mniej niż 1% przypadków.
Objawy raka sutka u psa
Wczesne rozpoznanie objawów raka sutka może znacząco zwiększyć szanse na skuteczne leczenie i dłuższe życie psa. Do najczęstszych symptomów należą:
- Wyczuwalne guzki lub zgrubienia w obrębie listwy mlecznej – mogą być twarde lub miękkie, pojedyncze lub mnogie. Początkowo są małe, ale z czasem powiększają się.
- Zmiany w wyglądzie skóry nad guzem – zaczerwienienie, owrzodzenia, wrzody lub wybroczyny.
- Wydzielina z brodawki sutkowej – może być krwista lub ropna.
- Powiększenie węzłów chłonnych – szczególnie pachwinowych lub pachowych.
- Objawy ogólne w zaawansowanym stadium – osłabienie, utrata apetytu, spadek wagi, problemy z oddychaniem (w przypadku przerzutów do płuc).
Początkowo guzy mogą nie powodować dyskomfortu u psa, dlatego regularne badanie gruczołów mlekowych przez właściciela jest niezwykle ważne dla wczesnego wykrycia zmian. Comiesięczne, delikatne badanie palpacyjne całej listwy mlecznej powinno stać się rutyną, szczególnie u starszych, niewysterylizowanych suk.
Diagnoza raka sutka
Podejrzewając raka sutka u psa, lekarz weterynarii przeprowadzi szereg badań diagnostycznych:
- Badanie kliniczne – obejmuje dokładne badanie palpacyjne gruczołów mlekowych oraz okolicznych węzłów chłonnych. Weterynarz oceni wielkość, konsystencję i ruchomość guza oraz sprawdzi, czy jest on bolesny.
- Badanie cytologiczne – polega na pobraniu komórek z guza za pomocą cienkiej igły (biopsja aspiracyjna cienkoigłowa) i ich mikroskopowej ocenie. Metoda ta może wstępnie wskazać na złośliwy charakter zmiany, ale nie zawsze jest rozstrzygająca.
- Badanie histopatologiczne – to najdokładniejsza metoda diagnostyczna, wymagająca pobrania fragmentu tkanki (biopsja) lub badania całego usuniętego guza. Pozwala określić typ nowotworu, jego złośliwość i stopień zaawansowania.
- Badania obrazowe – rentgen klatki piersiowej i USG jamy brzusznej wykonuje się w celu wykrycia ewentualnych przerzutów, szczególnie do płuc, wątroby i węzłów chłonnych.
- Badania krwi – mogą pomóc ocenić ogólny stan zdrowia psa oraz wykluczyć inne choroby.
Dokładna diagnoza jest kluczowa dla określenia stopnia zaawansowania choroby i zaplanowania odpowiedniego leczenia. Im wcześniej wykryjemy nowotwór, tym większe szanse na całkowite wyleczenie psa.
Leczenie raka sutka u psów
Podstawową metodą leczenia raka sutka u psów jest zabieg chirurgiczny. W zależności od rozmiaru guza, jego lokalizacji i stopnia zaawansowania choroby, weterynarz może zalecić:
- Lumpektomię – usunięcie samego guza z marginesem zdrowej tkanki. Stosowana głównie przy małych, pojedynczych zmianach o niskim stopniu złośliwości.
- Mastektomię regionalną – usunięcie zajętego gruczołu mlekowego wraz z sąsiednimi. Metoda ta jest skuteczna przy lokalnie zaawansowanych zmianach.
- Mastektomię jednostronną – usunięcie całej listwy mlecznej po jednej stronie ciała. To najczęściej zalecana procedura ze względu na możliwość rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych wzdłuż listwy.
- Mastektomię obustronną – usunięcie obu listw mlekowych, zwykle wykonywane w dwóch oddzielnych zabiegach z kilkutygodniowym odstępem, aby umożliwić psu prawidłowe gojenie.
Mastektomia jednostronna to najczęściej zalecana procedura, ponieważ około 50-70% nowotworów sutka u psów ma charakter złośliwy, a komórki nowotworowe mogą przemieszczać się wzdłuż listwy mlecznej.
W przypadku zaawansowanej choroby lub po zabiegu chirurgicznym może być konieczne zastosowanie dodatkowych metod leczenia:
- Chemioterapia – stosowana głównie w przypadku przerzutów lub gdy nowotwór jest wysoce złośliwy. Pomaga zwalczyć komórki nowotworowe, które mogły rozprzestrzenić się poza pierwotne ognisko.
- Terapia hormonalna – może być pomocna w niektórych przypadkach, szczególnie gdy nowotwór jest hormonozależny. Polega na podawaniu leków blokujących działanie hormonów płciowych.
- Leczenie wspomagające – obejmuje leki przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz odpowiednią dietę bogatą w składniki wspierające układ odpornościowy.
Koszt operacji raka sutka u psa w Polsce waha się zazwyczaj od 800 do 3000 zł, w zależności od zakresu zabiegu, lokalizacji kliniki i doświadczenia chirurga. W przypadku mastektomii obustronnej lub konieczności zastosowania chemioterapii koszty mogą być znacznie wyższe, sięgając nawet 5000-7000 zł za cały proces leczenia.
Rokowania i zapobieganie
Rokowania w przypadku raka sutka u psów zależą od kilku kluczowych czynników:
- Wielkość guza – guzy mniejsze niż 3 cm średnicy mają zdecydowanie lepsze rokowania. Psy z małymi guzami (poniżej 1 cm) mają nawet 90% szans na przeżycie dłuższe niż 2 lata po operacji.
- Typ histologiczny – niektóre typy nowotworów są bardziej agresywne niż inne. Raki proste mają gorsze rokowania niż mieszane czy łagodne gruczolaki.
- Stopień zaawansowania – obecność przerzutów znacznie pogarsza rokowania. Jeśli nowotwór rozprzestrzenił się do płuc lub innych narządów, średni czas przeżycia skraca się do kilku miesięcy.
- Czas diagnozy – wczesne wykrycie i leczenie znacząco zwiększają szanse na wyleczenie.
Średni czas przeżycia po operacji w przypadku nowotworów złośliwych bez przerzutów wynosi około 1-2 lat. Jeśli występują przerzuty, czas ten skraca się do kilku miesięcy.
Najskuteczniejszą metodą zapobiegania rakowi sutka u psów jest wczesna sterylizacja:
- Sterylizacja przed pierwszą cieczką zmniejsza ryzyko raka sutka o 99%. Jest to najbardziej skuteczna metoda profilaktyki.
- Sterylizacja po pierwszej cieczce, ale przed drugą zmniejsza ryzyko o około 92%.
- Sterylizacja po drugiej cieczce zmniejsza ryzyko o około 75%.
Sterylizacja przeprowadzona po 2,5 roku życia psa ma już niewielki wpływ na zmniejszenie ryzyka wystąpienia raka sutka, ale wciąż jest zalecana z innych powodów zdrowotnych.
Regularne badania kontrolne u weterynarza oraz samodzielne badanie gruczołów mlekowych psa przez właściciela (co najmniej raz w miesiącu) są niezwykle ważne dla wczesnego wykrycia ewentualnych zmian nowotworowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na starsze, niewysterylizowane suki, które znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka.
Rak sutka u psów to poważne schorzenie, które wymaga szybkiej interwencji. Dzięki wczesnej diagnozie i odpowiedniemu leczeniu wiele psów może cieszyć się dobrą jakością życia przez długi czas po rozpoznaniu choroby. Pamiętajmy, że profilaktyka w postaci wczesnej sterylizacji oraz regularne badania kontrolne to najlepsze metody walki z tym nowotworem. Jako odpowiedzialni właściciele, możemy znacząco wpłynąć na zdrowie i długość życia naszych czworonożnych przyjaciół.