Rośliny pływające to wspaniały sposób na naturalne upiększenie akwarium lub oczka wodnego. Nie tylko dodają uroku wodnym ekosystemom, ale też pełnią ważną funkcję biologiczną – pochłaniają nadmiar składników odżywczych, zapobiegają rozwojowi glonów i zapewniają schronienie dla ryb czy narybku. W tym poradniku przedstawię, jakie rośliny pływające warto wybrać do akwarium i oczka wodnego, jak je pielęgnować oraz jakie korzyści przyniosą Twojemu wodnemu ekosystemowi.
Dlaczego warto mieć rośliny pływające w akwarium i oczku wodnym?
Zanim przejdziemy do wyboru konkretnych gatunków, poznaj liczne zalety roślin pływających:
- Naturalnie filtrują wodę, pochłaniając azotany i fosforany
- Ograniczają rozwój glonów przez zacienianie powierzchni i konkurencję o składniki odżywcze
- Zapewniają schronienie dla ryb i narybku
- Stanowią dodatkowe źródło pożywienia dla niektórych gatunków ryb
- Tworzą naturalne miejsce tarła dla ryb składających ikrę na powierzchni
- Nadają akwarium lub oczku wodnemu naturalny, estetyczny wygląd
Rośliny pływające to jeden z najprostszych sposobów na poprawę jakości wody w akwarium bez stosowania chemicznych filtrów czy preparatów.
Najlepsze rośliny pływające do akwarium
Wybierając rośliny pływające do akwarium, kieruj się wielkością zbiornika oraz gatunkami ryb, które w nim mieszkają. Poniżej znajdziesz najpopularniejsze i najłatwiejsze w uprawie gatunki:
Rzęsa wodna (Lemna minor)
To jedna z najmniejszych roślin kwiatowych na świecie. Jej listki mają zaledwie 2-4 mm średnicy i tworzą zielony dywan unoszący się na powierzchni wody.
- Zalety: łatwa w uprawie, szybko się rozrasta, doskonale filtruje wodę
- Wady: może się nadmiernie rozmnożyć i wymagać regularnego usuwania nadmiaru
- Pielęgnacja: praktycznie bezobsługowa, wystarczy usuwać nadmiar
Pistia rozetkowa (Pistia stratiotes)
Zwana też sałatą wodną, tworzy eleganckie rozety liści o średnicy 10-15 cm. Jest bardzo dekoracyjna i efektowna, przypominająca miniaturową główkę sałaty.
- Zalety: efektowny wygląd, doskonale pochłania azotany, szybko rośnie
- Wady: wymaga akwarium z wyższym brzegiem, gdyż liście wystają nad powierzchnię wody
- Pielęgnacja: preferuje ciepłą wodę (22-28°C) i jasne stanowisko
Salwinia (Salvinia natans)
Drobna paproć wodna o owalnych, pokrytych charakterystycznymi włoskami liściach. Tworzy zielony, aksamitny dywan na powierzchni wody.
- Zalety: dekoracyjna, dobrze radzi sobie w różnych warunkach, ma atrakcyjną teksturę
- Wady: szybko się rozrasta i może wymagać regularnego przerzedzania
- Pielęgnacja: toleruje szeroki zakres temperatur (20-28°C)
Azolla (Azolla caroliniana)
Miniaturowa paproć o drobnych, nakładających się na siebie listkach. W dobrych warunkach, szczególnie przy intensywnym oświetleniu, może przybierać atrakcyjne czerwonawe zabarwienie.
- Zalety: atrakcyjny wygląd, wolniejszy wzrost niż rzęsa, możliwość uzyskania czerwonego zabarwienia
- Wady: preferuje chłodniejszą wodę, może być trudniejsza do zdobycia
- Pielęgnacja: najlepiej rośnie w temperaturze 18-24°C przy dobrym oświetleniu
Rośliny pływające idealne do oczka wodnego
Oczko wodne rządzi się nieco innymi prawami niż akwarium – ma zmienne warunki temperaturowe, większą powierzchnię i głębokość. Oto gatunki, które świetnie sprawdzą się w ogrodowym zbiorniku:
Hiacynt wodny (Eichhornia crassipes)
Tworzy duże, efektowne rozety liści z charakterystycznymi, nabrzmiałymi ogonkami liściowymi pełniącymi funkcję pływaków. Latem zachwyca pięknymi, fioletowymi kwiatami przypominającymi hiacynty.
- Zalety: spektakularny wygląd, piękne kwiaty, doskonale oczyszcza wodę z zanieczyszczeń
- Wady: w naszym klimacie wymaga przeniesienia na zimę do pomieszczenia o temperaturze powyżej 15°C
- Pielęgnacja: najlepiej rośnie w pełnym słońcu, w wodzie bogatej w składniki odżywcze
Kotewka orzech wodny (Trapa natans)
Roślina o charakterystycznych romboidalnych liściach tworzących rozetę na powierzchni wody. Wytwarza jadalne owoce przypominające orzechy z czterema ostrymi rogami.
- Zalety: dekoracyjna, wytrzymała, może zimować w głębszych oczkach wodnych, tworzy ciekawe owoce
- Wady: wymaga większej przestrzeni do rozwoju, minimum 1m² dla jednej rośliny
- Pielęgnacja: preferuje nasłonecznione stanowisko i żyzne podłoże, głębokość wody 50-100 cm
Żabiściek pływający (Hydrocharis morsus-ranae)
Tworzy małe rozetki liści przypominających miniaturowe lilie wodne. Latem zachwyca delikatnymi, białymi kwiatami z żółtym środkiem.
- Zalety: rodzima dla Polski, dobrze znosi nasze warunki klimatyczne, ma delikatny, uroczy wygląd
- Wady: zimą obumiera, ale wiosną odrasta z przetrwalników opadających na dno
- Pielęgnacja: preferuje spokojną wodę i półcień, dobrze radzi sobie w płytszych częściach oczka
Jak pielęgnować rośliny pływające
Rośliny pływające są generalnie łatwe w uprawie, ale przestrzeganie kilku zasad pomoże Ci utrzymać je w doskonałej kondycji:
- Kontroluj ich ilość – większość roślin pływających szybko się rozrasta i może pokryć całą powierzchnię wody. Regularnie usuwaj nadmiar, pozostawiając około 30-50% powierzchni wody odkrytej, aby zapewnić wymianę gazową i dostęp światła.
- Zapewnij odpowiednie oświetlenie – większość roślin pływających lubi jasne stanowiska. W akwarium zapewnij oświetlenie o odpowiednim spektrum, a w oczku wodnym umieść rośliny w nasłonecznionym miejscu.
- Dbaj o odpowiednią temperaturę – tropikalne gatunki (pistia, hiacynt wodny) wymagają cieplejszej wody, zwykle powyżej 20°C, aby dobrze rosnąć i się rozwijać.
- Dostarczaj składniki odżywcze – choć rośliny pływające pobierają składniki z wody, w ubogich zbiornikach mogą potrzebować dodatkowego nawożenia. Stosuj płynne nawozy dla roślin wodnych zgodnie z zaleceniami producenta.
- Zimowanie – w przypadku oczka wodnego przygotuj się na przeniesienie tropikalnych gatunków do domu na zimę. Możesz trzymać je w akwarium lub pojemniku przy oknie.
Pamiętaj, że niektóre rośliny pływające (np. pistia czy hiacynt wodny) są uznawane w wielu krajach za inwazyjne. Nigdy nie wyrzucaj ich do naturalnych zbiorników wodnych! Nadmiar roślin możesz kompostować lub oferować innym akwarystom.
Najczęstsze problemy z roślinami pływającymi
Nawet przy tych łatwych w uprawie roślinach mogą pojawić się pewne trudności. Poznaj najczęstsze problemy i sposoby ich rozwiązania:
Żółknięcie liści
Najczęściej spowodowane jest niedoborem składników odżywczych (szczególnie żelaza i azotu) lub zbyt intensywnym, bezpośrednim światłem. Zastosuj specjalistyczny nawóz do roślin wodnych lub zapewnij częściowe zacienienie. Sprawdź też, czy pH wody nie jest zbyt wysokie, co może utrudniać pobieranie mikroelementów.
Nadmierny rozrost
To typowy problem z rzęsą czy salwinią, które w dobrych warunkach potrafią podwoić swoją masę w ciągu kilku dni. Regularnie usuwaj nadmiar roślin, aby zapewnić dostęp światła do głębszych partii wody i umożliwić wymianę gazową na powierzchni. Możesz też wprowadzić do zbiornika ryby, które chętnie zjadają te rośliny, np. molicje czy mieczyki.
Zanikanie roślin
Może być spowodowane zbyt silnym przepływem wody, który spycha rośliny pod powierzchnię, gdzie nie mają dostępu do powietrza i światła. Zmniejsz intensywność filtracji lub stwórz zaciszną strefę dla roślin pływających, oddzielając ją np. pływającą ramką. Sprawdź też, czy w akwarium nie jest zbyt ciemno – większość roślin pływających wymaga dobrego oświetlenia.
Podsumowanie
Rośliny pływające to doskonały wybór zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych akwarystów czy właścicieli oczek wodnych. Nie wymagają sadzenia w podłożu, szybko rosną i skutecznie poprawiają jakość wody, eliminując nadmiar składników odżywczych i zapobiegając zakwitom glonów. Wybierając gatunki odpowiednie do wielkości zbiornika i panujących w nim warunków, możesz cieszyć się naturalnym, zdrowym ekosystemem wodnym.
Niezależnie czy zdecydujesz się na drobną rzęsę, dekoracyjną salwinię czy efektowny hiacynt wodny, rośliny pływające z pewnością staną się ozdobą Twojego akwarium lub oczka wodnego, jednocześnie pomagając utrzymać biologiczną równowagę w zbiorniku. Ich obecność sprawi, że Twój wodny świat będzie nie tylko piękniejszy, ale także zdrowszy dla wszystkich jego mieszkańców.