Obejmuje (od czasownika obejmować) znaczy przede wszystkim: „zawiera w sobie, uwzględnia, ma w swoim zakresie”. Tak mówi się o planach, przepisach, ofertach, badaniach czy tematach rozmowy. W zależności od kontekstu to samo słowo bywa też używane w znaczeniu „otacza ramionami” oraz „przejmuje urząd / funkcję”.
Wszystkie synonimy słowa „obejmuje”
Poniżej zebrano synonimy w trzech najczęstszych znaczeniach. W obrębie każdej grupy podano je alfabetycznie.
1) „Zawiera w sobie, uwzględnia, dotyczy”
bierze pod uwagę, dotyczy, iględnia (rzadkie), inkluduje, inkorporuje, mieści (w sobie), obejmuje, ogarnia, rozciąga się na, tyczy (się), uwzględnia, włącza, wlicza, zakłada, zawiera
2) „Otacza ramionami” (gest)
obejmuje, otacza (ramionami), przytula, tuli, ściska
3) „Przejmuje stanowisko / funkcję”
obejmuje, obejmuje urząd, przejmuje (funkcję), przyjmuje (obowiązki), wstępuje na stanowisko, zajmuje stanowisko
„Dotyczy” zwykle tylko wskazuje związek tematyczny („ustawa dotyczy podatków”), a „obejmuje” częściej sugeruje granice i zakres („ustawa obejmuje też ulgi i wyjątki”). „Uwzględnia” podkreśla decyzję włączenia czegoś („uwzględnia postulaty”), a „zawiera” brzmi bardziej „spisowo” i rzeczowo („zawiera trzy rozdziały”).
Grupy znaczeniowe: kiedy które słowo pasuje najlepiej
- Neutralnie i najczęściej: dotyczy, obejmuje, uwzględnia, włącza, zawiera
- Formalnie (akty prawne, regulaminy, dokumenty): przewiduje, rozciąga się na, uwzględnia, zawiera, wlicza
- Precyzyjnie o „zakresie”: obejmuje, rozciąga się na, wlicza, włącza
- O treści / elementach składowych: mieści (w sobie), zawiera, ogarnia
- Potocznie lub staranniej-książkowo: tyczy (się) (potoczniej), ogarnia (często potocznie), inkorporuje, inkluduje (specjalistycznie)
- Gest i emocje: przytula, tuli, ściska, otacza (ramionami)
- Kariera / administracja: obejmuje urząd, przejmuje funkcję, wstępuje na stanowisko, zajmuje stanowisko
Subtelne różnice między bliskimi synonimami
Obejmuje vs zawiera: „obejmuje” częściej mówi o granicach (co wchodzi w zakres), „zawiera” — o składnikach (co jest w środku).
Przykładowo: plan może „obejmować działania w terenie” (zakres), a raport „zawierać tabelę” (element).
Uwzględnia vs włącza: „uwzględnia” sugeruje świadome wzięcie pod uwagę, nieraz po analizie; „włącza” jest bardziej mechaniczne i zakresowe (dodanie do listy, programu, pakietu).
Dotyczy vs rozciąga się na: „dotyczy” jest neutralne i ogólne; „rozciąga się na” brzmi formalnie i bywa używane, gdy mowa o obowiązywaniu czegoś na kolejne obszary, grupy lub przypadki.
Wlicza vs włącza: „wlicza” ma w tle rachunek (liczenie, koszty, limit), a „włącza” — przynależność do zbioru bez akcentu na liczby.
Przykłady użycia synonimów w praktyce
Pakiet medyczny obejmuje konsultacje specjalistyczne i podstawowe badania laboratoryjne.
Nowe zasady rozciągają się na wszystkich pracowników zatrudnionych po 1 stycznia.
Koszt dostawy wlicza się w cenę zamówienia tylko przy płatności z góry.
Program szkolenia uwzględnia także ćwiczenia z komunikacji i pracę na konkretnych przykładach.
Najczęstsze pomyłki i niezręczności
- Mieszanie „dotyczy” i „obejmuje”: „Zmiana dotyczy też wyjątków” bywa niejasne; precyzyjniej: „Zmiana obejmuje też wyjątki” albo „Zmiana dotyczy wyjątków”.
- Niepotrzebnie ciężkie kalki: „inkluduje” i „inkorporuje” dobrze brzmią w tekstach specjalistycznych, ale w zwykłej informacji częściej wystarczy „uwzględnia”, „zawiera”, „obejmuje”.
- „Obejmuje się” zamiast „obejmuje”: „Projekt obejmuje cztery etapy” (bez „się”). Forma zwrotna jest właściwa dla innego sensu: „obejmować się” = „obejmować nawzajem” (rzadkie) lub potocznie „przytulać się”.